Slotenmaker Zaandam, rond de klok bereikbaar

U brengt het afval naar de ondergrondse bak, pakt de post uit de bus beneden of zet de fiets tegen de gevel, en op dat ogenblik valt de voordeur achter u in het slot met de sleutels aan de binnenkant. Van alle klussen waarvoor men ons hier belt is dit er met afstand één die bovenaan staat. Was de deur enkel dichtgetrokken en niet met de sleutel vergrendeld, dan hoeft er aan uw cilinder niets te veranderen: met dun gereedschap schuift de monteur de dagschoot weg en de deur komt onbeschadigd open. Bij een portiekwoning in Kogerveld gaat dat net zo als bij een houten huis aan de Zaan. Bel 085 1303592 en u hoort hoe laat wij er zijn.

Hoeveel werk zou iemand moeten verrichten om bij u binnen te staan? Dat zoeken wij uit en daar volgt geen factuur op. De monteur gaat met u langs de voordeur, de achterdeur of het balkon, de ramen die van de straat of een uitbouw bereikbaar zijn, de berging en de poort. Hij benoemt wat in orde is, welk punt als eerste aandacht verdient en wat verbeteren gaat kosten. Wat u ermee doet en op welk tijdstip, laten wij aan u. Bel 085 1303592, dan zetten wij samen een datum vast.

In het oudste deel van de stad, langs de Zaan en in de kernen eromheen staan de woningen die deze streek beroemd hebben gemaakt: gebouwd van hout op een lichte fundering, met een houten gevel en houten kozijnen. Dat is geen folklore maar het dagelijks werk van een slotenmaker hier. Zulk hout beweegt met het seizoen, krimpt in een droge winter en zet uit bij nat weer, en een deur die in oktober perfect sluit kan in maart een millimeter te ruim in het kozijn hangen. Wij stellen daar niet eenmaal op af maar zoeken een stand die het hele jaar werkt, met een sluitplaat die wat ruimer is uitgevoerd en scharnieren die het blad op zijn plek houden.

Dit is het punt dat in deze stad het meest misgaat en waar vrijwel niemand aan denkt. Een slot is zo sterk als het hout waarin het is vastgezet, en in een pand van honderd jaar oud is dat zachte, droge vurenhout waarin een korte schroef nauwelijks grip heeft. Een sluitplaat die met twee schroefjes van twintig millimeter in de post zit, laat bij de eerste flinke duw los; dan bezwijkt niet het slot maar het hout eromheen. Wij zetten daar langere schroeven in die tot in het stijlwerk doorlopen, gebruiken waar nodig doorgezette bouten of een inzetstuk, en vullen oude gaten eerst op in plaats van er opnieuw in te draaien. Datzelfde geldt voor de scharnieren: een blad dat gaat hangen is bijna altijd een scharnier dat zijn houvast verloor.

Rond het station is de afgelopen twee decennia een volledig nieuw centrum verrezen, met appartementen boven de winkels, een hotel dat uit gestapelde huisjes lijkt te bestaan en parkeergarages onder de bebouwing. Voor een vereniging van eigenaren zijn dat andere vraagstukken dan in een gewoon woonblok. De toegang tot de parkeergarage is er doorgaans het zwakste punt: die staat bij iedere in- en uitrit een halve minuut open en er loopt niemand langs. Wij brengen zulke complexen onder in één sluitplan, zodat elke bewoner met één sleutel bij de hal, zijn woning en zijn berging komt en het bestuur er één overhoudt die overal langs gaat.

De naoorlogse wijken bestaan voor een groot deel uit portiekblokken en galerijflats die in dezelfde jaren zijn neergezet. Omdat alles uit één bouwstroom komt, zit er overal hetzelfde sluitwerk en kennen wij de maten uit ons hoofd. Beveiligen begint er beneden en niet bij uw eigen deur: sluit de entree door een uitgewerkte dranger net niet af, dan staat het hele blok open en loopt iedereen de galerij op. Daarna volgt de bergingsgang, waar per blok tientallen fietsen en elektrische fietsen staan en waar de gangdeur bijna altijd lichter is dan de waarde erachter. Pas als laatste zijn de woningdeuren aan de beurt, en die zijn in een halfuur van gekeurd materiaal voorzien.

Tussen het centrum en de Zaan liggen de buurten die rond 1900 voor arbeiders van de fabrieken zijn gebouwd: smalle panden van twee of drie lagen, zonder voortuin, met de voordeur pal aan het trottoir. Daardoor kan iemand er met zijn rug naar de straat aan staan werken zonder op te vallen, en is een cilinder die buiten het beslag uitsteekt hier een werkelijk risico. Achter die rijen loopt op veel plekken een smalle gang waar de hele dag niemand komt en waar de achterdeuren en de schuurtjes op uitkomen. Dat is bij deze woningen de plek waar het eerste geld het beste landt: een tweede vergrendeling op de achterdeur en een slot op de poort dat werkelijk sluit.

Aan de westkant liggen de wijken uit de jaren zeventig en tachtig, met rijen eengezinswoningen rond woonerven en veel water ertussen. Daar zitten kozijnen van hout uit de bouw of, bij een latere verbouwing, van kunststof met een meerpuntsluiting erin. Bij die laatste gaat het om stellen: zakt het blad een millimeter, dan grijpen de haken naast hun kom en moet het mechaniek bij elke draai het verschil goedmaken. Bij de houten kozijnen uit die jaren speelt juist het omgekeerde: daar is het hout bij de sluitplaat vaak zacht geworden en houdt de schroef het niet meer. In deze wijken letten wij bovendien op de tuinen die aan het water grenzen, want aan die zijde staat niemand mee te kijken.

Langs het water liggen tientallen woonboten en woonarken, en dat is voor sluitwerk een wereld apart. De deur is er smal en van staal of aluminium, de ruimte voor een cilinder is beperkt en de hele constructie beweegt mee met het water. Daar komt bij dat de lucht boven een rivier jaarrond vochtig is, waardoor een gewone cilinder er sneller zwaar gaat lopen dan in een huis. Wij zetten op een ark een uitvoering die tegen die lucht is behandeld, met beslag dat niet gaat roesten, en kijken daarnaast naar de loopplank en het bergkistje op het dek: dat laatste is doorgaans het enige wat er met een hangslot op zit.

Deze stad heeft haar geld met fabrieken verdiend en dat is aan de terreinen nog te zien. In de Achtersluispolder, bij Molletjesveen en op het Hembrugterrein staan werkplaatsen, opslag, groothandel en kleine bedrijven, soms in een gebouw dat voor iets heel anders was neergezet. Niet de hoofdingang bezwijkt daar het eerst maar de loopdeur bij de grote poort: die wordt dagelijks tientallen keren gebruikt en staat bij het laden half gewigd open. Daar hoort een model voor zakelijk gebruik in, met een sluitplaat die met moeren is vastgezet. Ligt de deur in de vluchtroute, dan komt er paniekbeslag op: van binnen met één beweging open, van buiten gesloten.

Is er bij u ingebroken, dan gaat het er eerst om dat uw woning vannacht weer kan sluiten. Alles wat aan cilinders, sloten of beslag is gesneuveld vervangen wij in dat bezoek door onderdelen uit de bus. In een houten deur hoort daar vaak ook bij dat het hout rond de sluitplaat eerst wordt hersteld, want anders houdt het nieuwe werk net zo weinig als het oude. Mist er een maat, dan zorgen wij dat de deur tijdelijk sluit en komen wij de dag erop terug. Fotografeer eerst de schade en doe aangifte voordat u opruimt. Onze nota noemt elk onderdeel apart. Daarna bekijken wij hoe u een volgende poging afhoudt.

Wij rijden in het oude Zaandam en langs de Zaan, in het centrum rond Inverdan, in Poelenburg, Peldersveld, Kogerveld, de Rosmolenwijk, Oud Koog, Westerwatering, Westerkoog en de Havenbuurt, en op de terreinen in de Achtersluispolder, bij Molletjesveen en op het Hembrugterrein.

Daarbuiten laten ook bewoners en bedrijven uit Koog aan de Zaan, Zaandijk, Wormerveer, Krommenie, Assendelft, Westzaan, Oostzaan, Wormer en Landsmeer ons komen.